Samen verantwoordelijkheid nemen voor gezondheid
Hoe ziet goede zorg eruit als mensen ouder worden, langer thuis wonen en de vraag naar zorg blijft groeien? Voor Pauline Terwijn, bestuurder van Pantein, begint het antwoord niet bij organisaties of systemen, maar bij de dagelijkse praktijk van zorgprofessionals. Dat werd zichtbaar tijdens een geanimeerd gesprek met drie Pantein-collega's die dit jaar 25 jaar in dienst zijn: Nancy van den Besselaar (kinderverpleegkundige in het Maasziekenhuis), Corinne Feenstra (verpleegkundige thuiszorg team Volkel-Boekel) en Rianne van den Hoogen (wijkverpleegkundige, verbonden aan zorgcentrum Op ‘t Hoogveld en tevens voorzitter van de Verpleegkundige en Verzorgende Adviesraad - VVAR).
Hun verhalen verschillen, maar leiden allemaal tot dezelfde conclusie: de zorg is in een kwart eeuw ingrijpend veranderd. Niet omdat de kern van het vak veranderde, maar omdat de wereld eromheen veranderde.
De zorgvraag wordt zwaarder
Patiënten verlaten het ziekenhuis sneller dan ooit. Ouderen wonen langer zelfstandig. Bewoners komen pas naar een zorgcentrum als de zorgvraag complex is geworden. Thuiszorg richt zich steeds minder op het overnemen van zorgtaken en steeds meer op het versterken van eigen regie en het ondersteunen van mantelzorgers. "Vroeger namen we bijna alles over," vertelt Corinne Feenstra. "Nu kijken we eerst wat iemand zelf nog kan, welke rol familie kan spelen en hoe technologie kan ondersteunen. Dat vraagt andere gesprekken dan vroeger."
Kwaliteit van leven
Rianne van den Hoogen legt uit dat daardoor ook het werk van zorgprofessionals verschuift: "Steeds vaker draait het om kwaliteit van leven. Niet alles hoeft behandeld te worden. Juist in de laatste levensfase is het belangrijk om samen met cliënten en hun naasten te bespreken wat echt waarde toevoegt." Ook in het ziekenhuis verschuift het perspectief. Nancy van den Besselaar ziet hoe ouders veel actiever betrokken zijn bij de zorg voor hun kind en hoe ziekenhuiszorg steeds vaker een onderdeel is van een zorgtraject dat grotendeels thuis plaatsvindt.
De patiënt beweegt; zorg beweegt mee
Voor bestuurder Pauline Terwijn – zelf heeft ze ook een verpleegkundige achtergrond – laten deze voorbeelden zien waarom samenwerking een noodzakelijke voorwaarde is voor goede zorg. "Vroeger organiseerden we zorg vooral binnen onze eigen organisatie. Nu moeten we organiseren rondom de mens. Dat betekent dat ziekenhuis, thuiszorg, zorgcentrum, huisarts, welzijn en gemeente veel intensiever samenwerken dan voorheen. Ik denk dat dát eigenlijk de grootste ontwikkeling is geweest die Pantein de afgelopen 25 jaar heeft doorgemaakt.”
MooiMaasvallei
Waar de verschillende onderdelen ooit naast elkaar functioneerden, ontstaat steeds meer één samenhangend netwerk waarin professionals elkaar sneller weten te vinden en kennis delen. Dat geldt binnen Pantein en haar onderdelen, maar steeds vaker ook daarbuiten. “Een goed voorbeeld is de samenwerking binnen MooiMaasvallei”, legt ze uit, “niet als doel op zichzelf maar als manier om inwoners sneller de juiste ondersteuning te bieden en onnodige ziekenhuisopnames te voorkomen. Als professionals elkaar kennen, elkaar durven bellen en samen verantwoordelijkheid nemen, ontstaat vanzelf betere zorg.”
Technologie ondersteunt, maar vervangt niet
Ook digitalisering verandert de zorg ingrijpend. Digitale consulten, spraakgestuurd rapporteren en andere toepassingen van kunstmatige intelligentie helpen professionals efficiënter te werken en administratieve lasten te verminderen. Toch waarschuwt Terwijn ervoor technologie niet als oplossing op zichzelf te zien. "AI helpt ons slimmer werken, maar vervangt nooit het gesprek met een patiënt of de afweging van een zorgprofessional. De winst zit erin dat medewerkers meer tijd overhouden voor waar het werkelijk om draait."
De volgende stap vraagt iets anders
Volgens Terwijn ligt de grootste uitdaging daarom niet in de zorg zelf, maar vooral in de manier waarop zorg, welzijn, gemeenten, onderwijs en werkgevers gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor gezondheid. Veel vragen waarmee inwoners bij een huisarts terechtkomen zijn immers niet uitsluitend medische vragen. Eenzaamheid, schulden, mentale problemen of overbelasting van mantelzorgers vragen om een bredere aanpak. “En bedenk”, benadrukt Terwijn, “goede zorg begint vaak al voordat iemand patiënt wordt.” Dat vraagt ook om andere vormen van samenwerking en uiteindelijk om andere manieren van financieren. "Ons huidige systeem beloont vooral het leveren van zorg. Terwijl we juist willen investeren in het voorkomen ervan en in samenwerking die inwoners helpt langer gezond en zelfstandig te blijven."
Houvast voor de toekomst
Uit het gepassioneerde gesprek tussen de vier zorgprofessionals, komt een duidelijke rode draad. Of het nu gaat over een ernstig ziek kind, een bewoner in de laatste levensfase of een mantelzorger die dreigt overbelast te raken, uiteindelijk gaat het om deze centrale vraag: ‘wat heeft deze mens op dit moment nodig?’
Pauline Terwijn ziet een stevig houvast voor de toekomst - ondanks alle veranderingen: "Structuren zullen veranderen en technologie ontwikkelt zich verder. Ook de manier waarop we samenwerken evolueert. Maar het vakmanschap en de betrokkenheid van onze zorgprofessionals vormen een blijvende basis. Dáár begint goede zorg!"