Personeelstekort Zuyderland: AI gaat verpleegkundigen en artsen helpen - L1 Nieuws 9 april 2026

"Zuyderland start woensdag met het gebruik van kunstmatige intelligentie voor knie- en heuppatiënten. Volgens partner Microsoft gaat Zuyderland een standaard neerzetten voor AI in Europese ziekenhuizen.

De ambitieuze uitspraak van Inge Schaap, directeur zorg van technologiereus Microsoft, heeft vooral te maken met de assertieve opstelling van Zuyderland in het AI-dossier. Die houding is volgens het ziekenhuis ingegeven door pure noodzaak.

Hoge urgentie

"De urgentie is erg hoog. Net als vrijwel alle bedrijven kampen we met een fors personeelstekort, dat op termijn alleen maar groter wordt", aldus Esther Talboom, vanaf komende maand de nieuwe bestuursvoorzitter van Zuyderland.

"We willen de administratieve lasten voor verpleegkundigen op deze manier terugbrengen naar nul", zo vertelt Talboom, die ook hoogleraar digitale zorg is. Ze herkent de winst die Zuyderland kan maken met een efficiënte inzet van kunstmatige intelligentie.

Buitenlandse werknemers

Het gebrek aan personeel bracht Zuyderland eerder tot het besluit om vanaf 2030 de acute en complexe ziekenhuiszorg niet langer in zowel Heerlen als Sittard-Geleen aan te bieden. Het aantrekken van personeel uit de Filippijnen en Zuid-Europa moest het tekort aan medisch personeel verminderen. Het toepassen van kunstmatige intelligentie in de bedrijfsvoering is een nieuwe stap om de druk op het personeelsbestand te verlichten.

Verpleegkundigen en patiënten praten mee

De formele start van het AI-project in Zuyderland vindt woensdag plaats op afdeling West 42: de knie-, heup- en sportpoli. Verpleegkundigen hadden zelf inspraak over de plekken waar kunstmatige intelligentie de grootste meerwaarde zou hebben. "Samen met patiënten en verpleegkundigen hebben we gekeken wat een AI-avatar zou kunnen doen", zo vertelt Nicky Ritchie, als hoofdverpleegkundige het 'olievrouwtje' tussen ontwikkelaars en verpleegkundigen.

Zo worden de veel voorkomende vragen verwerkt in een standaard programma dat patiënten kunnen raadplegen met een eigen laptop. "Ja, dat moet ook gaan werken met het Limburgs dialect." Daarnaast wordt veel verwacht van de automatische transcriptie van gesprekken tussen arts of verpleegkundige en patiënt.

"'Speech to text' noemen we dat. Zo kan de arts de aandacht houden bij de patiënt in plaats van voortdurend te typen achter het beeldscherm. Het programma maakt op basis van AI een samenvatting van het gesprek, dat komt dan direct in het dossier van de patiënt."

Focus op administratief vlak

Met Microsoft en KPMG heeft Zuyderland twee grote partners in het zorgproject. Beide organisaties hebben een speciale zorgafdeling, bewijs voor de prioriteit van de sector waar in Nederland afgelopen jaar 113 miljard euro aan werd uitgegeven. "Ik denk echt dat we hier de blauwdruk gaan maken voor de zorg", zo zegt Inge Schaap, directeur zorg van Microsoft.

"De urgentie is hier in Zuid-Limburg erg hoog. We hebben als Microsoft veel onderzoek gedaan naar de diagnostische kant van de zorg, maar dat duurt langer door Europese wetgeving op 'medical devices'. Op korte termijn is er vooral veel winst te behalen op administratief vlak. In Utrecht laten we bijvoorbeeld de ontslagbrieven maken door AI, voorheen was een arts daar een uur mee bezig."

Oud

Zuid-Limburg heeft een bevolkingssamenstelling die relatief oud is, met een forse zorgvraag. Daardoor krijgt Zuyderland regelmatig bezoek van ziekenhuizen uit andere delen van het land, die verwachten dat de zorg in hun eigen regio op termijn richting de Limburgse situatie groeit. "Een sterk vergrijsde populatie met een minder goede leefstijl. Veel collega's, ook internationaal, willen weten hoe wij die situatie aanpakken. Onze innovaties, de manier waarop we digitale zorg aanbieden, daarin lopen we voorop. Rotterdam denkt dat het in hun stad over vijf jaar precies hetzelfde is, daarom kijken ze hier mee", aldus Talboom.

Wetgeving Big Tech

Met de deelname van Microsoft in het Zuyderland-project wordt ook de frictie tussen Amerika en Europa relevant. De Europese Unie legt in de AI Act en de Digital Services Act allerlei beperkingen op aan Amerikaanse techbedrijven zoals Meta, Microsoft, Apple of Alphabet. De VS dreigen met maatregelen als Amerikaanse bedrijven bestraft worden onder die Europese wetgeving. "We hebben voorheen nooit goed nagedacht over die risico's", zo pareert Schaap van Microsoft de vraag of de VS controle houden over de data.

"We zien ook vanuit China en Rusland allerlei spanningen ontstaan. Wij praten met ziekenhuizen over de risico-afwegingen die er zijn en hoe kunnen we dat technisch en juridisch borgen."

Geen doemscenario

Bestuurders van Zuyderland zien in de mogelijke risico's geen reden om het initiatief uit te stellen. Ze verwachten ook niet dat het AI-project eenzelfde lot wacht als het elektronisch patiëntendossier (EPD). Dat project moest medische gegevens van patiënten beschikbaar maken voor meerdere hulpverleners.

Zorgen over privacy zorgden ervoor dat het EPD nooit landelijk werd uitgerold. "Privacy van data is ook bij AI van groot belang", zo zegt Hylke Kingma van KPMG, eveneens partner in het project. "Enerzijds kun je AI anoniem maken, je kunt kunstmatige intelligentie dan op een ander niveau laten meekijken. Anderzijds kun je de patiënt om toestemming vragen om de data vrij te geven voor onderzoek met AI."

Toets

"Wij toetsen op voorhand alle AI op de veiligheid van informatie", zo vertelt Talboom. "Ik zie geen risico dat de overheid hier een handrem op zet. De urgentie is nu veel groter dan 15 jaar geleden. Als wij als sector laten zien dat we dit veilig kunnen doen, verwacht ik die rem niet.

Cyberhack
De ondertekening van de samenwerking tussen Zuyderland, KPMG en Microsoft valt samen met een computerhack bij zorgleverancier ChipSoft, waarvan Limburgse ziekenhuizen de gevolgen ondervinden. Dit benadrukt de risico's van digitale verwerking van medische gegevens.

Limburgse AI-alliantie

Ziekenhuizen in andere Limburgse steden kijken mee met de ervaringen van Zuyderland. "We werken onder de vlag van Brightlands samen met alle andere Limburgse ziekenhuizen over de manier waarop we AI kunnen gebruiken in de zorg. In Maastricht UMC+ en Maastro werken onderzoekers die AI ontwikkelen. Zuyderland is weer beter in de opschaling naar zoveel mogelijk patiënten. Dus we delen die kennis en expertise met alle Limburgse ziekenhuizen."