Vilans bijeenkomst april 2024 met goed voorbeeld van Zuyderland Online bijeenkomst 'Het inzetten van landelijke protocollen in ziekenhuizen' (youtube.com) over overgaan van Zuyderland protocollen naar Vilans protocollen. + centrale protocollen stond op de agenda voor de 4e online bijeenkomst op 6 feb. 10-11u; zie presentaties onder documenten. 

Van gebruik als brondbestand naar gebruik ervan in de praktijk. We waren aan het knippen en plakken vanuit de Vilans protocollen, we hadden geen tijd om mensen intern steeds bij elkaar te krijgen om protocollen te actualiseren. Er waren weinig verschillen en daarom stappen we over naar vilans protocollen. We willen onze werkwijze standaardiseren, niet alleen binnen ziekenhuis, maar ook richting de cure. Vilans protocollen zijn beschikbaar via Zenya.  

Bergman clinics (74 focus klinieken, verzekerde en onverzekerde zorg) ging over op alle beschikbare Vilans protocollen in 2021 na fusie in 2020. Doel was tijd besparen bij verpleegkundigen, eenduidig werken. Geen verschillende protcollen voor zelfde handelingen. Protocollen worden bij ons minder gebruikt dan in ziekenhuizen, maar voor studenten ook geschikt. Naast protocol is er ook achtergrondinformatie die gebruikt wordt om te leren. Bergman heeft geen Zenya: vis SSO toegang tot eigen kwaliteitssysteem in eigen portaal, zonder extra inlog. 

Heel ZorgSaam kiest voor Mijn Vilans Protocollen

Het aantal zorgorganisaties dat de Vilans Protocollen toepast, groeit gestaag. Eén van de deelnemers is ZorgSaam Zorggroep Zeeuws-Vlaanderen. Binnen de centra voor wonen met zorg en zorg thuis wordt al ruime tijd gewerkt met de protocollen. Ook het ziekenhuis is sinds 1 september 2020 over, waardoor we binnen de hele zorggroep ‘dezelfde taal spreken'.

Vilans, de landelijke kennisorganisatie voor langdurige zorg, begon in 1996 met het ontwikkelen van Mijn Vilans Protocollen. De protocollen beschrijven zo’n 450 voorbehouden, risicovolle en overige zorghandelingen op basis van landelijke ervaringen en richtlijnen.

Dat Vilans de protocollen is gaan ontwikkelen en beschikbaar stelt, is te danken aan een thuiszorgorganisatie die vroeg hoe bepaalde handelingen in de zorg voor ouderen die uit het ziekenhuis waren ontslagen, het beste thuis konden worden verricht. Het ging toen om infusie van immuunglobulines.

“Bij Vilans zijn we vervolgens de bestaande wetenschappelijke kennis gaan raadplegen om de protocollen te ontwikkelen”, aldus senior-adviseur Marleen Versteeg. “Dat is nog steeds het concept van de Mijn Vilans Protocollen. Vilans ontwikkelt de werkinstructies op basis van wetenschappelijke inzichten. Verpleegkundigen toetsen deze in de praktijk. Zo combineren we kennis en wetenschap met praktijkervaring. De gebruikers zijn onderdeel van ons kwaliteitssysteem.”

Integreren protocollen
ZorgSaam Zorggroep in Zeeuws-Vlaanderen heeft de protocollen geïntegreerd in de werkwijze van de hele organisatie. ZorgSaam is een ketenorganisatie die ziekenhuis-, thuis- en ouderenzorg aanbiedt. Binnen de thuis- en ouderenzorg waren de Mijn Vilans Protocollen al langer in gebruik. ZorgSaam wil dat de zorg die we vanuit ZorgSaam wordt gegeven overal van dezelfde kwaliteit is.

“In de praktijk blijkt dat het tijdrovend is om alle protocollen up to date te houden”, aldus Van de Lagemaat. Door de Vilans protocollen toe te passen in de hele organisatie, voeren steeds meer professionals de zorghandelingen en procedures op dezelfde manier uit. “De verschillen tussen de zorg in het ziekenhuis, de wijkverplegingen het verpleeghuis worden dus kleiner.”

Bestaande protocollen vervangen

ZorgSaam heeft de invoering van Mijn Vilans Protocollen zorgvuldig aangepakt. Verschillende groepen medewerkers waren erbij betrokken; een beleidsadviseur, een arts uit de commissie kwaliteit en veiligheid en vooral de verpleegkundigen. Die zijn gaan kijken welke bestaande protocollen te vervangen zijn door de Vilans Protocollen. In principe gebruikt de organisatie alle Vilans Protocollen voor het ziekenhuis, maar er bestaan ook handelingen in het ziekenhuis waarvoor Vilans geen protocol heeft, bijvoorbeeld protocollen voor de intensive care. Tot slot is de nieuwe werkwijze duidelijk gecommuniceerd naar de medewerkers en praktijkopleiders, zodat iedereen weet waar de protocollen terug te vinden zijn en hoe ze toe te passen zijn.

Voordelen voor alle betrokkenen

Een belangrijk voordeel is het gebruik van wetenschappelijke kennis voor het onderbouwen en onderhouden van de protocollen. Van belang is de uniformiteit in de opbouw. Het huidige protocollensysteem in het ziekenhuis was erg bewerkelijk en vooral gebaseerd op de praktijk, minder op evidence based practice. Het gebruik van de Mijn Vilans Protocollen biedt een grote meerwaarde en bespaart de organisatie veel tijd.

Medewerkers gaan de zorghandelingen op dezelfde manier uitvoeren. Hierdoor kan de overdracht van zorghandelingen vanuit het ziekenhuis naar de wijkverpleging of het verpleeghuis soepel verlopen.

Dit past bij het streven van Vilans om een bijdrage te leveren aan het zo goed mogelijk laten verlopen van zorg met behulp van protocollen. Als alle zorgverleners op basis van dezelfde informatie werken, weet iedereen waar ze het over hebben. Dat leidt uiteindelijk tot veiligere zorg voor de patiënt.

Ook voor medewerkers is het prettig dat de handelingen binnen de hele organisatie op dezelfde manier uitgevoerd worden. Dat geeft voor verzorgenden, verpleegkundigen en patiënten minder verwarring. Het is voor verpleegkundigen en verzorgenden prettig dat ze daarover niet extra hoeven navragen of vragen van patiënten moeten beantwoorden over verschillen tussen bijvoorbeeld het ziekenhuis en de wijkverpleging.

Wat is het juiste protocol?

Ziekenhuizen gaan er te vanzelfsprekend van uit dat hun manier van werken ook past in het verpleeghuis of de wijkverpleging. Maar, zegt Versteeg: “In het ziekenhuis realiseert men zich onvoldoende dat er bijvoorbeeld geen steriele doeken aanwezig zijn thuis bij de cliënt, of dat je moet werken met het materiaal dat de zorgverzekeraar van de cliënt vergoedt.” Bovendien is het niet werkbaar als elk ziekenhuis bij ontslag van een patiënt de eigen protocollen voorschrijft

Versteeg: “Voor de wijkverpleging betekent dit daardoor dat ze bij het uitvoeren van een handeling eerst moet nagaan uit welk ziekenhuis de cliënt ontslagen is, zodat ze vervolgens kan beslissen welk protocol ze moet gebruiken. Sommige ziekenhuizen hebben ook meerdere protocollen voor dezelfde handeling, bijvoorbeeld voor het inbrengen van een infuus.” Het voorkomen van dit soort knelpunten motiveert voorstanders van het gebruik van dezelfde protocollen in het ziekenhuis, de wijkverpleging en het verpleeghuis van ZorgSaam.

Juiste zorg op de juiste plek

Er is nog een reden waarom het steeds belangrijker wordt dat in de zorgsector overal dezelfde taal wordt gesproken: de vanuit de overheid gestimuleerde beweging naar de juiste zorg op de juiste plek (JZOJP). Het is de bedoeling dat in de toekomst zorg steeds meer plaatsvindt bij mensen thuis of in de buurt en dus steeds minder in het ziekenhuis. Een voorwaarde voor JZOJP is meer samenwerking tussen zorgaanbieders en meer uitwisseling van gezondheidsinformatie, wat mooi aansluit bij de gedachte achter Mijn Vilans Protocollen.

Meer informatie over Mijn Vilans Protocollen: Marleen Versteeg m.versteeg@vilans.nl of Maaike Firet m.firet@vilans.nl