Op ontregelmissie door de zorg: noem het beestje bij de naam

#ontregeldezorg #risicomanagement #administratievelasten #regelsinzicht #protocollen #ai #lorenz | NVZ | Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen Linked In 08 april 

Op ontregelmissie door de zorg: noem het beestje bij de naam | NVZ Nieuws 08-04-2026

Op 31 maart 2026 kwamen ruim 70 beleidsadviseurs, kwaliteitsmanagers, innovatiespecialisten uit 52 organisaties samen tijdens de 19e Landelijke Lorenz-bijeenkomst. Centraal stond de vraag die steeds urgenter wordt: hoe houden we de zorg bestuurbaar, verantwoord én werkbaar voor zorgprofessionals, in een landschap dat wordt overspoeld door regels, richtlijnen en verantwoordingseisen? 

De bijeenkomst bood praktijkinzichten vanuit actieonderzoek en activiteiten om de afspraken uit de landelijke zorgakkoorden te realiseren. De doelstelling is landelijk 20% administratie per 2030 voor iedere zorgverlener. Een halvering van de huidige administratietijd om meer werkplezier en meer tijd voor de patiëntenzorg te krijgen. Dit is nodig voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en kwaliteit van zorg. 

Twee voorbeelden sprongen eruit tijdens de bijeenkomst: de werkwijze van Anna Zorggroep en het ontregelonderzoek rond landelijke verpleegkundige protocollen in het Slingeland Ziekenhuis. Samen laten zij zien dat ontregelen geen abstract ideaal is, maar een strategische bestuursopgave én haalbare praktijk. NVZ, Vilans en Zenya verkennen de mogelijkheden om de praktijkvoorbeelden met Anna Zorggroep, Slingeland en andere betrokken organisaties op te schalen. 

Regelgeving: noodzakelijk, maar niet vanzelfsprekend behulpzaam

De zorg kent inmiddels meer dan 2.500 externe eisen, uiteenlopend van wetgeving en richtlijnen tot kwaliteitskaders en handreikingen. Inzicht daarin is cruciaal voor kwaliteit en veiligheid, maar roept ook een ongemakkelijke vraag op: welke administratieve last komt écht van buiten – en wat hebben we elkaar intern opgelegd?

Tijdens de bijeenkomst benadrukte Erica de Loos (NVZ) dat circa 60% van de administratielast ontstaat door interne aannames. ZorgSaam deelde deze ervaring in een van de eerdere bijeenkomsten en gezamenlijke landelijke workshops. Ontregelen gaat daarmee niet primair over ‘minder regels’, maar over slimmer organiseren. En ook stoppen waar het kan, omdat er eigenlijk geen regel blijkt te zijn voor een administratielast. Ga expliciet na of een regel of administratielast waarde toevoegt. Kaart het aan bij collega’s, check de regel in de Lorenz compliancetool en ga samen in gesprek of en hoe je je last kunt ontregelen. 

Dat sluit aan bij de ambities uit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA): in 2030 maximaal 20% administratietijd per zorgverlener. Die norm fungeert steeds vaker als bestuurlijk kompas. Wat blijft er over als die grens niet onderhandelbaar is? De veldbevraging van de Regiegroep aanpak regeldruk in 2026 naar ‘Welke administratie doe je als zorgverlener nog wél?’ bij die 20%-norm moet daarop antwoord geven.

Lorenz: van compliancetool naar strategisch hulpmiddel

De Lorenz-compliancetool van NVZ, UMCNL en ZKN geeft inzicht in de actuele landelijke regels, vermindert het zoeken naar regels en laat je zien waar regels vandaan komen. Ongeveer de helft van de regels zijn richtlijnen (zie Lorenz infographic-def) die in zorgorganisaties leiden tot administreren en beheren van protocollen. Waar compliance vroeger vooral ging over ‘afvinken dat je voldoet’, groeide de Lorenz compliancetool uit tot een instrument voor integraal risicomanagement én ontregelen. Zo wordt inzicht in beleidsregels, professionele standaarden en wetgeving veel leuker! Niet door nóg meer toezicht, maar door overzicht te krijgen in regelmakers en door gewijzigde regels transparant te maken. De NVZ biedt sinds 2025 maandelijks een overzicht van de nieuwe en gewijzigde regelgeving, wat handig is omdat jaarlijks zo’n 20% van de regelgeving verandert. 

Anna Zorggroep: compliance organiseren mét rust

Anna Zorggroep (Geldrop) vertelde hoe zij dit overzicht gebruiken om landelijke regelgeving te gebruiken voor het bieden van kwaliteit van zorg. Linda Klaus  liet zien dat ontregelen soms begint met iets ogenschijnlijk kleins: minder rapportages. In plaats van maandelijkse overzichten van nieuwe en gewijzigde richtlijnen, koos men bewust voor kwartaalrapportages.

Waarom dat werkt:

• De informatie blijft overzichtelijk voor gebruikersgroepen.
• Medewerkers worden gericht geïnformeerd over alleen die richtlijnen die relevant zijn voor hún discipline.
• De verantwoordelijkheid voor implementatie blijft waar die hoort: bij vakgroepen en afdelingen, gefaciliteerd door Kwaliteit & Veiligheid.

Na evaluatie blijkt de aanpak effectief: minder ruis, meer focus en een beter gesprek over wat veranderingen daadwerkelijk betekenen voor het zorgproces. Tegelijkertijd blijft één bestuurlijke vraag staan: hoe duid je snel wat er inhoudelijk écht is veranderd? Daar kan AI bij gaan helpen, is de verwachting. De NVZ sluit hierop aan met de vraag van veel zorgorganisaties ‘hoe controleer je of de regels zijn geïmplementeerd?’ Gebruik hiervoor bestaande processen zoals onder meer de accreditatie, certificering, normering en interne en externe audits. Plus het protocollenbeheer, kwaliteitsvisitaties, dialoog met toezichthouders, het integrale risicomanagement- en compliance proces en continue verbeterprogramma’s.   

Slingeland Ziekenhuis: protocollen aanpakken

Het Slingeland Ziekenhuis (Doetinchem) pakte een onderwerp aan dat van veel betrokkenen tijd en administratie kost: de verpleegkundige protocollen up to date houden. Bijhouden is tijdrovend. Dat levert frustratie op, het omgekeerde van werkplezier wat juist voorop zou moeten staan.

Trudy Geurts, CNO vertelde hoe ze hiermee aan de slag ging. In een zorgvuldig opgezet onderzoek zijn de eigen protocollen met de Mijn Vilans Protocollen vergeleken. De Vilans-protocollen worden landelijk gebruikt in de langdurige zorg, wat afzonderlijke instellingen veel tijd bespaart en eenduidig werken ondersteunt. 

De uitkomsten van het onderzoek zijn niet verrassend: protocollenbeheer kost veel tijd (gemiddeld twee uur per protocol) en de kwaliteit en actualiteit zijn niet altijd gegarandeerd. Zorgprofessionals ervaren moeite met vindbaarheid en toepasbaarheid.

Vilans blijkt een stevige basis te bieden voor standaardhandelingen, maar vervangt (nog) niet alles. De conclusie van Slingeland is daarom genuanceerd én bestuurlijk relevant: niet óf centraliseren, óf alles zelf doen – maar gefaseerd samenwerken en samen ontwikkelen. De oproep aan andere ziekenhuizen is duidelijk: trek gezamenlijk op, zodat ontregelen geen soloproject blijft. Meld je aan om net als Slingeland mee te denken in welke protocollen we landelijk zouden willen organiseren om ook kwaliteit van zorg en eenduidigheid van taal te waarborgen. De langdurige zorg heeft al veel ervaring met het gebruik van de landelijke Mijn Vilans Protocollen.

AI, toezicht en vertrouwen

Ook technologisch werd vooruitgekeken. Bart Bolwijn van Zenya presenteerde de eerste toepassingen van AI die zorgprofessionals moeten ondersteunen met de juiste informatie op het juiste moment. In samenwerking met IG&H en pilotziekenhuizen wordt gewerkt aan oplossingen die protocollen automatisch analyseren, vergelijken en actualiseren.

De onderliggende vraag is groter dan technologie alleen: hoe organiseren we compliance zó dat het vertrouwen voedt, in plaats van controle stapelt?

Conclusie

De 19e landelijke Lorenz-bijeenkomst maakte weer duidelijk: ontregelen is geen project, maar een strategische houding. Het vraagt om expliciete keuzes over wat écht nodig is, ruimte te geven aan professionals en samen te werken over organisatiegrenzen heen. Of, zoals de NVZ in de jaarlijkse belronde hoorde van een van de deelnemers: “Noem het ontregelbeestje bij de naam.” Maak successen zichtbaar vanuit alle zorgthema’s en neem administratielast en werkplezier op in al je activiteiten: AI, duurzaamheid, digitaliseren en elektronische gegevens uitwisselen, passende en hybride zorg, preventie en leefstijl, etc. Ontregelen is een actie van ons allemaal en inzicht in regels geeft werkplezier!

Meer weten?

Ga naar de webpagina over Lorenz of bekijk de infographic. 

Op NVZ Kennisnet is meer informatie te vinden over de Lorenz-compliancetool, maandelijkse overzichten van nieuwe en gewijzigde regelgeving en de presentaties van bijeenkomsten. Lorenz vindt zijn oorsprong in een pilot van Zuyderland, Amphia, Rijnstate en Maastricht UMC+ en wordt sinds 2019 door de NVZ beheerd om zorginstellingen overzicht en houvast te bieden in het complexe regelveld.